Газета №52

ЦIийи Йисан тебрик
Гьуьрметлу районэгьлияр!
Чна цIийи, 2015-йис къаршиламишдалди амайди са тIимил йикъар я. Алатай йис, санлай къачурла, районда хейлин дегишвилер хьайи йис хьана. Чи районда РД-дин Кьилин проектар кечирмишиз алахънава. Чи райондихъ агалкьунар мадни жедай мумкинвилер чахъ ава. Куь умуми чалишмишвилералди район къвердавай вилик фидайдал са шакни алач. Квез чир хьун лазим я, чи районда секинвал хьун чи виридан куьмек сад хьайила жезва.
Заз квехъ рикIин сидкьидай мягькем сагъламвал, ислягьвал ва хушбахтвал хьана кIанзава.
Квез, алукьзавай ЦIийи йис мубаракрай, играми районэгьлияр!
З.АЗИЗОВ, «Кьурагь район» муниципальный тешкилатдин кьил

-------------------------------------------------------------------------------------------

Райадминистрацияда
Нубатдин совещание хьана
22-декабрдиз райадминистрациядин актовый залда райондин идарайрин руководителри гьафтеда авунвай кIвалахдин нетижаяр кьадай совещание хьана.
Совещание "Кьурагь район" муниципальный тешкилатдин администрациядин кьил С.Гьамидова кьиле тухвана.
Анал са жерге руководителри чпи авунвай кIвалахдикай информация гана.
Райондин Культурно-досуговый центрдин руководитель А.Эмирбекова цIийи йисан мярекатдиз гьазурвал аквазвайди, мярекатдин программа гьазур хьанвайди лагьана.
ЦРБ-дин кьилин духтурдин заместитель О.Гьададова больницада 54 азарлу авайди, кIеви азарлуяр авачирди, ноябрдин отчетар вахканвайди, чIехибур 67% диспансеризация, аялар 85 % диспансеризация авунвайди къейдна.
Образованидин управленидин начальник Р.Катибова къейд авурвал, вири школайри ЦIийи йисан суварин мярекатриз гьазурвилер аквазва, алатай гьафтеда пробный ОГЭ-дин заданияр кхьена, подписка авунва.
«Сельсовет Курахский» муниципальный тешкилатдин кьил С.Къурбанова агьалийри налогар гъизвайди, кIвалервай цин пулар зайифдиз гузвайди лагьана.
Совещанидал гьакI финансрин управленидин начальник Б.Ибрагьимов, ветуправленидин начальник Н.Асланов, субсидийрин отделдин начальник Б.Батманов, райондин образованидин управленидин кьилин бухгалтер Р. Асланов рахана.
С.Гьамидова гьар са месэла веревирд авуна, республиканский газетринни журналрин подписка кьилиз акъудун, налогар гун тагькимарна.

-------------------------------------------------------------------------------------------

Ф. Мегьамедова
Мергьеметлувал
Пулдин пишкеш – куьмек яз
Виридаз малум тирвал, алай вахтунда, саки йисан къене, Украинада кьиле физвай дяве себеб яз, Украинадин агьалияр чпин кIвал-югъ, эменни туна, чпин ва хизандин уьмуьр къутармишун патал Россиядин шегьерриз, хуьрериз катуниз мажбур жезва. Абурун агьвал акурла, бейнида шей авай са касдивайни вичивай жедай куьмек гун тавуна, къерех хьана акъвазиз жедач. Чи гьукуматди абур патал приютар тешкилнава, абурун арада Россиядин агьалийри чпин кIвалера яшамиш жедай чка гайибурни ава, бязи шегьерра гзаф аялар авай хизанриз кIвалер гайи дуьшуьшарни хьанва. Абуруз пек-партал, недай суьрсет патал хейлин мергьеметлувилин акциярни тешкилзава. Гьа ихьтинбурукай сад яз, вичин диде-бубадин ери-бине Кьурагь райондай тир Украинадин са агьали, вичин хизанни галаз Кьурагь райондин Арабляр хуьруьз куьч хьуниз мажбур хьана.
И кардин гьакъиндайни Кьурагь райондин руководстводивайни къайгъу тавуна, къерех хьана акъвазиз хьанач.
И йикъара 3-ноябрдилай 3-декабрдалди набутриз, яшайишдин рекьяй тIимил таъмин тир агьалийриз куьмек гуниз тайинарнавай вацран сергьятра аваз " Кьурагь район" муниципальный тешкилатдин администрациядин кьилин заместитель Эльмира Исаевадин кабинетда Украинадай дяве себеб яз хтуниз мажбур хьайи Давутов Радик Тофиковичан хизандиз куьмек гунин мергьеметлувилин акция кьиле фена.
Алай вахтунда Радик Давутов вичин хизанни-уьмуьрдин юлдашни са аял галаз Кьурагь райондин Арабляр хуьре яран бубадин кIвале яшамиш жезва. Уьмуьрдин юлдаш кIвачел залан я. Абур садни кIвалахдик квач.
Эльмира Исаевади Радик Давутовав пулдин пишкеш авай конверт вахкана ва мумкинвал хьайила райондин администрация идалай кьулухъни адаз, ихьтин гьалда хьайи маса ксаризни куьмек гуз чалишмиш жедайди лагьана.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Алван Рамазанова.
Хуьруьн майишат
Райондин кьилин девлет мал-къара я
Кьурагь райондин экономикадин кьилин хилерикай сад хуьруьн майишат я. Алай вахтунда районда вири жуьредин майишатра 16046 чIехи карч алай гьайван, 62452 гъвечIи карч алай гьайван ава. Ибурукай хсуси майишатра 13157 чIехи карч алай гьайван ва 41840 гъвечIи карч алай гьайван хуьзва. Эхиримжи йисара районда хейлин майишатарни арадал атанва: 20 СПК, 5 МСП. РД-дин Кьил Р.Абдулатипован Дагъустан вилик финин кар алай проектра хуьруьн майишат вилик тухунин месэлаярни къарагъарнава. Чи райондани и проектрай хейлин кIвалах кьиле тухузва. Хуьруьн майишат вилик тухунин карда кьиле тухузвай кIвалахдикай чна чи райондин хуьруьн майишатдин, чилеринни ихтияррин алакъайрин отделдин начальник Селимов Слава Алибековичахъ галаз суьгьбет авуна.

Куьруь къейд:
Селимов Слава Алибекович Кьурагь райондин Кьурагьрин хуьре 1955-йисуз дидедиз хьана. 1978-йисуз Дербентдин педучилище куьтягьна, 1984-йисуз Москвадин Всесоюзный юридический заочный институтда юриствилин пеше къачуна.
Сифте 1975-йисуз Штулрин хуьре Штулрин школадихъ галай интернатда тербиячи хьана, 1977-йисуз Советрин Армияда къуллугъна, 1993-йисара Штулрин школада муаллим яз, 1977-1981-йисара Штулрин школада гъвечIи классрин муаллим яз, 1981-1983-йисара Кьурагьрин "Чирвилер" тIвар алай общественный райорганизациядин жавабдар секретарвиле, 1983-йисуз Кьурагьрин райисполкомдин общий отделдин заведующийвиле, 1983-1986-йисара Кьурагьрин райисполкомдин организационный отделдин заведующийвиле, 1986-1994-йисара "Кутульский" совхозда юриствиле, 1993-1994-йисара Араблярдин тамам тушир юкьван школада сифтегьан классрин муаллимвиле, 1994-2002-йисара налоговый инспекцияда главный пешекарвиле, 2002-2005-йисара "1-Май" тIвар алай майишатдин правленидин председателвиле, 2011-йисалай 2014-йисалди "Курагь район" муниципальный тешкилатдин администрацияда хуьрерин поселенийрихъ галаз кIвалах тухунин рекьяй отделдин начальник яз кIвалахна.

-Слава Алибекович, районда республикадин Кьил Р.Абдулатипован кар алай проектар кечирмишунин кIвалах гьикI кьиле физва?
-Дагъустан Республика вилик тухудай кар алай проектрикай сад тир "Агропромышленный комплекс" проект районда кечирмишунин карда уьзуьмар кутун патал чалишмиш жезва, инвестицийрин майданар тешкилнава. Бугъдатепедин "Берекат" СПК-ди 10 агъзур уьзуьмдин къелемар 5 гектарда цанва, Бугъдатепеда "Бумеранг" СПК-ди 6 гектардин майданра хутарин къелем цанва. КIирийрин хуьряй тир Батманов Зейнудинан хсуси майишатда 2 гектардин майданра шуьмягърин къелемар кутунва. Къейд ийин хьи, 2013-йисуз чи райондиз республикадин Кьил КIирийрин хуьре авай школа-интернат ачух ийиз атайла, школадин вилик квай участокда багъ кутун тагькимарнавай. Алатай йисуз школа-интернатдин патав гвай чил сетка яна кIеви авуна, цIи ана 4 гектардин майданда ичерин, чуьхверрин ва хутарин къелемар акIурнава.
Хъукъвазрин участокда авай ферма капитальныдаказ ремонтна, анал 200 чIехи карч алай гьайван хуьзва, инвесторди аниз жинсинин гьайванар къачунва. Кумухъа ферма эцигунин кIвалах давам жезва, Кьурагьа хуьруьн администрациядихъ галаз чил арендадиз къачудай икьрар кутIунна, 500 къуш хуьдай ферма эцигнава. КIутIула "Кумух" КФХ-дин участокда балугъар гьассилдай вирер туькIуьрунин кIвалах давам жезва.
-ЦIинин йисуз зулун магьсулар гьикьван кутунва? Техника хсусибур тирни?
-Къведай йисан бегьер къачун патал цIинин йисуз 1080 гектардин майданра зулун тум кутунвай: КьепIиррин МСП-ди 90 гектар, Салигьован МСП-ди 20 гектар, Курахский МСП 110 гектар, Хпуькьрин "Куба" СПК-ди 25 гектар, Ашанхуьруьн "Шам" СПК-ди 160 гектар, "Берекат" СПК-ди 20 гектар, "Юг" СПК-ди 100 гектар, "Кутульский" СПК-ди 275 гектар, "Курбан" СПК-ди 15 гектар, "Низами" КФХ-ди 10 гектар, хсуси майишатри 235 гектар кутунва.
ЧIехи пай майишатри цадай тум Кумухърин ва "Кутульский" майишатрай къачуна
Техникадикай рахайтIа, техника арендадиз къачурбурни хьана, амма чIехи пай майишатри чи районда тешкилнавай МТС-дай тухвана.
-Гьайванри хкатунар авачиз кьуьд кечирмишун патал алаф бес кьадар гьазурнавани? Аранда гьикьван гьайванри кьуьд кечирмишзава.
-Райондин майишатрин гьайванри аранда кьуьд кечирмишзава. ЦIинин йисуз 1590 чIехи карч алай, 20 300 гъвечIи карч алай гьайванди аранда авай калун участокра кьуьд акъудзава.
Районда хуьруьн майишатдин вири жуьредин майишатри 29 000 т. векъи алаф, абурукай 28355 т. векьер, 645 т. самар я. Алатай йисахъ галаз гекъигайла, цIи 263 тонна гзаф алаф гьазурнава. Гьайиф хьи, миже квай ем чи районда гьазурнавач. Аранда къишлахрал общественный гьайванрихъ галаз кьилди ксарни чпин гьайванар хуьзва. Гьайванриз недай чIур пис гьалда авач. Гьайванриз кьуьд акъудун патал бес кьадар алафар "Куба" СПК-ди (Рамазанов Къурбана), "Курах-даг" СПК-ди (Османов Шамила) "Курахский" МСП-ди (Бабаев Сергея), "Амадаг" СПК-ди (Рамазанов Абдуллагьа) гьазурнава. И хозяйствойри вилик амаз къишлахар михьна ва алаф чкайрал агакьарна. Зайифдаказ гьазурвал авачиз кIвалах кьиле тухвана Салигьован майишатди "Хпедж" СПК-ди.
-Хуьруьн майишатдин продукция гьассилзавайбуруз Гьукуматдин патай гьихьтин куьмекар гузва?
-Лагьана кIанда хьи, Гьукуматдин патай хейлин куьмекар гузва, субсидийралди хьайи харжияр эвез хъийизва.
2014-йисан 28-ноябрдиз акъатнавай Дагъустан Республикадин Правительстводин къарардал асаслу яз, агъадихъ галай хилериз субсидияр вахкузва: мал-къара авай емдалди таъминарун патал, концентратар квай ем къачун патал, чIехи карч алай гьайванар-калер хуьн патал къачур еминин 50 процент, сервисный центраяр тешкил авунай, биоматериалар маса гунай, хуьнай ва тухунай 50 процент акъатай харжийрин, нек гьассилунин ва нек гудай гьайванрин кьадар гзафарунай гьар са кг некIедиз 3 манат, гьар са ацазвай кализ дагъдин зонада-1200 кг, дагъдин ценерив гвай зонада- 1500 кг, дуьзендавай зонада-1800 кг, республикадилай къеце патай чIехи карч алай гьайванрин диде-гьайванар къачунваз хьайитIа акъатай харжийрин 30 процент вахкузва, нек гьассилзавай отрасль модернизация авунай акъатай харжийрин 50 процент, молочно-товарный ферма эцигуниз ва реконструкция авуниз 30 процент вахкузва.
2014-йисан 4-декабрдиз акъатай Дагъустан Республикадин Правительстводин къарардал асаслу яз, цицIибар гьассилунай 100 манат садаз, къушарин як гьассилунай 5 манат гьар са килограммдиз, какаяр гьасилунай 1000 какадиз 300 манат, технологический тадаракар къачуниз акъатай харжийриз 50 процент вахкузва.
2014-йисан 25-ноябрдиз акъатай Дагъустан Республикадин Правительстводин къарардал асаслу яз, хуьруьн майишатдин товаропроизводителриз агъадихъ галай хилерай субсидияр эвез хъийизва: векьерин нормопроизводство хкажуниз, виниз тир кьадар продукция гудай гьайванар къачуниз, жинсинин хипер ва цIегьер къачуниз, жинсинин гьайванар информационно-аналитический системада регистрация ва идентификация авуниз, гьайванар къишлахриз ва яйлахриз тухунин перевозкадиз, ем гудай площадкаяр эцигдайла анриз лазим тадаракар къачуниз ва масабур.
-Слава Алибекович, къведай йис «Дагъустанда багъларин кутунин Йис» яз республикадин Кьил Рамазан Абдулатипова малумарнава. Чи районда багълар вилик кутун патал гьихьтин кIвалах тухун планламишнава?
-Чи республикадин кьил Р.Абдулатипова къведай йис «Дагъустанда багълар кутунин Йис» яз малумарнава. Чна чи районда багълар кутуниз еке фикир гузва. Авай багълар хуьн патал ва цIийибур кутун патал хейлин кIвалахар планламишнава. Райадминистрацияда "Кьурагь район" муниципальный тешкилатдин администрациядин кьилин заместитель М.Хариев, "Берекат" СПК-дин председатель, райондин Собранидин депутат С.Саидов, чилеринни ихтияррин алакъайрин ва хуьруьн майишатдин отделдин кьилин пешекар А.Фатуллаев ва зунни кваз райадминистрациядин кьилин распоряженидалди рабочий группа тешкилнава. Рабочий группа чкайрал фена багълар ахтармишна, багъларин электронный карта тешкилна.
Алай вахтунда районда ципицIринни кIерецрин 409 га багълар ава. Абурукай 289,5 га цилер авайбур, 28 га кIеви цил авайбур, 90 га ципицIринбур, 1,5 га кIерецринбур ава.
2014-йисуз цилер авайбур 4 га, кIеви цил авайбур, кIерецрин 2 га, ципицIрин 5 га майданра къелемар кутунва. 2015-йисуз 15 гектар багълар кутун планламишнава.
Багълар кутуниз куьмек яз гьукуматди субсидияр вахкузва. Къейд ийин хьи, чи райондин гьар са агьалидин девлет мал-къара, багъ-бустан я.
Гьайиф хьи, мал-къарадин продукция, яр-емиш маса гудайла малдарар четинвиле гьатзава. Чна умудзава и кардиз чи гьукуматди фикир гана, гележегда чкайрал як, ниси, сар, емишар маса гудай, кьабулдай карханаяр тешкилна, къачур зегьметдиз къимет жедайди.
-Чухсагъул квез чахъ галаз суьгьбет авунай.
-Квезни чухсагъул.

--------------------------------------------------------------------------------------------

Ф.Абдурагьманова.
Спорт
Маллакентда полноконтактный бойдай акъажунар кьиле фена
17-декабрдиз Маллакентда РФ-дин Президент Владимир Путинан "Жегьилрин арада спортдин рекьяй магьшур мярекатар тухунин гьакъиндай" 2014-йисан 9- октябрдиз акъатнавай распоряжение кьилиз акъудунин сергьятра аваз чи райондин школайра кIелзавайбурун арада полноконтактный бойдай первенство кьиле фена. Мярекатда иштирак авун патал райондин Кьурагьрин, КIирийрин, Усарин, Кумухрин ва маса хуьрерай 60 спорсмен атанвай. Лагьана кIанда, эхиримжи кьуд йисан къене райондин руководстводин куьмекдалди 7 лагьай сефер яз полноконтактный бойдай акъажунар кьиле тухузва. Гьавиляй ихьтин мярекатра иштиракзавай жегьил спортсменрин дережани са кьадар винизди я ва гьарма сад чпин рикI алай единоборствойрал машгъул хьун патал спортзалда лазим тир вири тадаракарни гъана авай. Чи районда ихьтин мярекат тухунин кьилин макьсад: чандин сагъламвал хъсанарун, спорт вилик тухун, школьникар, жегьилар спортдиз желб авун ва единоборствойрин къайдаяр пайда авун я.
Маллакентрин хуьре кьиле тухвай и спортдин мярекат Россиядин Федерациядин "Гимн" ягъуналди ва РФ-дин пайдахар хкажуналди ачухна. Гуьгъуьнлай анал рахай райондин жегьилринни спортдин рекьяй ФК-дин отделдин пешекар Р.Рамазанова вичин, райондин руководстводин патай мярекат мубаракна. Идалайни кьулухъ ихьтин спортдин мярекатар, райондин маса хуьрерани кьиле тухудайдак умуд кутазвайди лагьана. Чпин патай мубаракар авун патал райондин аранда авай хуьрерихъ галаз кIвалах тухунин рекьяй уполномоченный И.Меликов, образованидин отделдин начальник Р.Катибов, сельсовет "Моллакентский" муниципальный тешкилатдин кьил М.Алиев, Маллакентрин хуьруьн юкьван школадин директор А.Мегьамедов ва масабур рахана. Вири санлай къачурла, акъажунрин призовой фондунин пулдин кьадар 100 агъзур манат тир. Акъажунар 9 жуьредин заланвал авай спорсменрин арада кьиле фена.
Вири командайрин арадай 1-чка Кьурагьрин хуьруьн командади кьуна.
Ина иштирак авур вири спортсменриз райондин руководстводин патай медалар, грамотаяр, пулдин пишкешар ва рикIел аламукьдай савкьватар гана. Акъажунрин судьявал авунай З.Рамазановаз 4 агъзур манат пулдин пишкеш гана. Мярекатдин эхирдай рахай вирибуру ихьтин мярекат тешкилунай райондин руководстводиз ва хушвилелди кьабулнай хуьруьнвийриз чухсагъул лагьана.

----------------------------------------------------------------------------------

Гьуьсейн Рамазан
КIелда указар
Йисан кьулухъай авуна чукур,
Яваш хьана вич маргъалра какур,
Декабрди мягькем яна хандакIар,
Ахъайна хъуьтIуьз гегьеншдиз дакIар,
Тамадавиле эцигна аяз,
Мекьивиликай кIелна яргъи вяз,
Къекъвена йисан жибинра ичIи,
Къалурна крар тавунвай пичIи,
Гьавая къавар эцигна кIамал,
Акьахна яхун данадин кьамал.
Адет эзбераз бубайрин куьгьне
ЦIийи йисаз ада ачухна сегьне.
Аяз бубадив гана либасар,
Живедал ала къуьрен тапасар.
Живед ханумни авуна чIагур,
Махар ахъайна шаз вичиз акур.
Аяз бубадиз ийизва эвер,
КIвачерик кутаз везинлу худ, звер.
Гьуьрмет багъишиз, чIагурна сувар,
Яргъамаз къалуз, жегьил хьиз январь,
ЦIийи йиса чаз кIелда Указар,
Умудриз гуда вичин заказар.
Путин, Урусат акатрай вилик!
Пайдахди ян гуз хкаж хьана тик!

-------------------------------------------------------------------------------------------

Райондин "Дагъдин булах" газетдин работникри Мамедова Адинатаз играми диде НАСИЯТ рагьметдиз финихъ галаз алакъалу яз башсагълугъвал гузва.

--------------------------------------------------------------------------------------------

Комментарии (0)

Нет комментариев. Ваш будет первым!